Χρήσιμοι ορισμοί

της Ανθής Χρήστου | Φωτογραφία εξωφύλλου: Giouxel Petsenik

Η καθιστική διαμαρτυρία των Σύρων Προσφύγων έξω από το Ελληνικό Κοινοβούλιο δεν αποτελεί απρόσμενο περιστατικό. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της διεθνούς οικονομίας, των ομοσπονδιών και των συνεχιζόμενων πολέμων, παρόμοια γεγονότα εμφανίζονται συχνά στα ΜΜΕ. Όπως αναφέρει και ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, δεν θα είναι η τελευταία διαμαρτυρία.

Έχουμε αποδεχτεί, ως ένα βαθμό, τις σκληρές εικόνες που κατακλύζουν τους δέκτες μας σε συνεχή βάση και προσπαθούμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα και να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει. Και πως μπορεί να βρεθεί μια λύση σε ένα περίπλοκο ζήτημα, όπου γεωπολιτικά, οικονομικά, εθνικά και υπερεθνικά συμφέροντα εμπλέκονται και συγκρούονται. Με μόνη βεβαιότητα, ότι “δεν είμαστε μόνοι μας” και δε μπορούμε να εξασφαλίσουμε την πλήρη απομόνωση και απόλυτο έλεγχο των συνόρων μας.

Σε αυτήν την κατεύθυνση, συγκεντρώσαμε μερικούς χρήσιμους ορισμούς, Στην εποχή της πληροφορίας η γνώση φέρνει την κατανόηση και η κατανόηση τη δύναμη. Είναι, λοιπόν, επιτακτική η ανάγκη να γνωρίζουμε σε ποιους αναφερόμαστε όταν θίγουμε ζητήματα μεταναστευτικά και προσφυγικά.Οι ορισμοί προέρχονται από την ιστοσελίδα της Διεθνούς Αμνηστίας.

Μετανάστης σε γενικές γραμμές είναι ένα άτομο που μετακινείται από έναν τόπο σε άλλο, είτε προσωρινά είτε μόνιμα, συνήθως για να βρει εργασία.

«Παράτυπος μετανάστης» (irregular migrant) είναι κάποιος που δεν έχει νόμιμη άδεια εισόδου και παραμονής σε κάποια χώρα. Είναι πιθανό να έχει πέσει θύμα σωματεμπορίας και οι έμποροι να τον έχουν εφοδιάσει με πλαστά έγγραφα.
Η Διεθνής Αμνηστία δεν χρησιμοποιεί τον όρο «λαθρομετανάστης», πιστεύοντας ότι ο όρος «λαθραίος» δεν είναι δόκιμος για έναν άνθρωπο. Επιπλέον, υποδηλώνει και εκφράζει την έννοια της εγκληματικότητας.

Πρόσφυγας είναι αυτός που δεν είχε άλλη επιλογή παρά να φύγει από την πατρίδα του. Ο όρος πρόσφυγας αναφέρεται σε άτομο το οποίο βρίσκεται εκτός της χώρας καταγωγής του και έχει «δικαιολογημένο φόβο δίωξης εξαιτίας της φυλής, της θρησκείας, της εθνικότητας, της συμμετοχής του σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή των πολιτικών του πεποιθήσεων» (ορισμός της Σύμβασης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων) και γι’ αυτό το λόγο δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να επιστρέψει στη χώρα του.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες, που έχει υπογραφεί από 147 χώρες, πρόσφυγας είναι κάποιος που:

  • βρίσκεται εκτός της χώρας καταγωγής του
  • κινδυνεύει πραγματικά να υποστεί παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του στη χώρα του εξαιτίας της ταυτότητάς του ή των πεποιθήσεών του.
  • Δεν μπορεί ή δεν θέλει να επιστρέψει επειδή η κυβέρνησή του δεν μπορεί ή δεν θέλει να τον προστατέψει.

Αιτών άσυλο είναι ένα άτομο που αναζητά προστασία ως πρόσφυγας ακόμα κι αν δεν έχει επισήμως αναγνωρισθεί ως τέτοιος. Συνήθως ο όρος αναφέρεται σε κάποιον που αναμένει ακόμα από μία κυβέρνηση να αποφανθεί αν ο ίδιος είναι πρόσφυγας. Η έλλειψη, ωστόσο, επίσημης αναγνώρισης δεν μειώνει το δικαίωμά του/της για προστασία από το διεθνές προσφυγικό δίκαιο.

Κανονισμός «Δουβλίνο II» (από την ιστοσελίδα της Europa που περιλαμβάνει σύνοψη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας)

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 343/2003 του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 2003 για τα κριτήρια και τους μηχανισμούς προσδιορισμού του κράτους μέλους το οποίο είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που έχει υποβληθεί σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας.

Ο κανονισμός θέτει την αρχή ότι ένα μόνο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου. Στόχος είναι η αποφυγή της αποστολής των αιτούντων άσυλο από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά επίσης η αποτροπή της κατάχρησης του συστήματος με την υποβολή περισσοτέρων αιτήσεων ασύλου από ένα μόνο άτομο.

Το κράτος μέλος που έχει προσδιοριστεί ως υπεύθυνο για την αίτηση ασύλου πρέπει να αναδεχτεί τον αιτούντα και να εξετάσει την αίτηση. Εάν ένα κράτος μέλος στο οποίο έχει υποβληθεί αίτηση ασύλου θεωρεί ότι άλλη χώρα της ΕΕ είναι υπεύθυνη, μπορεί να απευθύνει προς αυτήν αίτημα αναδοχής της αίτησης.

Η αίτηση αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης θα πρέπει να υποδεικνύει κάθε στοιχείο που επιτρέπει στο κράτος προς το οποίο απευθύνεται το αίτημα να προσδιορίσει εάν είναι πράγματι υπεύθυνο. Όταν το κράτος προς το οποίο απευθύνεται το αίτημα δέχεται την αναδοχή ή εκ νέου ανάληψη του ενδιαφερομένου προσώπου, αποστέλλεται στον αιτούντα αιτιολογημένη απόφαση που δηλώνει ότι η αίτηση του κρίνεται απαράδεκτη στο κράτος μέλος όπου υποβλήθηκε, και ότι υπάρχει υποχρέωση μεταφοράς του αιτούντος άσυλο στο κράτος μέλος που είναι υπεύθυνο.

Οι παρακάτω ορισμοί προέρχονται από το Δ 114/10, ΦΕΚ Α 195/22.11.2010: Καθιέρωση ενιαίας διαδικασίας αναγνώρισης σε αλλοδαπούς και ανιθαγενείς του καθεστώτος του πρόσφυγα ή δικαιούχου επικουρικής προστασίας (σε συμμόρφωση προς την Οδηγία 2005/85/ΕΚ)

Καθεστώς επικουρικής προστασίας είναι το καθεστώς που χορηγείται κατόπιν της αναγνώρισης από την αρμόδια ελληνική αρχή ενός αλλοδαπού ή ανιθαγενούς ως δικαιούχου επικουρικής προστασίας.

Ασυνόδευτος ανήλικος είναι το πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών, ο οποίος φθάνει στην Ελλάδα, χωρίς να συνοδεύεται από ενήλικα υπεύθυνο για τη φροντίδα του, σύμφωνα με το νόμο ή το έθιμο που εφαρμόζεται στον τόπο προέλευσης, και για όσο χρόνο δεν έχει τεθεί υπό την ουσιαστική φροντίδα ενός τέτοιου προσώπου, ή ο ανήλικος που εγκαταλείπεται ασυνόδευτος μετά την είσοδο του στην Ελλάδα.

Κράτηση είναι ο περιορισμός σε ειδικό χώρο, με αποτέλεσμα τη στέρηση της ελευθερίας κυκλοφορίας του προσώπου.

Κέντρο Φιλοξενίας είναι κάθε χώρος, ο οποίος χρησιμοποιείται για την ομαδική φιλοξενία των αιτούντων, εξαιρουμένων των χώρων κράτησης.

Χώρα καταγωγής είναι η χώρα της ιθαγένειας ή, για τους ανιθαγενείς, η χώρα της προηγούμενης συνήθους διαμονής τους.

Άδεια διαμονής είναι κάθε άδεια, η οποία εκδίδεται από τις Ελληνικές Αρχές, σύμφωνα με τον τύπο που προβλέπει η Ελληνική νομοθεσία και η οποία επιτρέπει σε αλλοδαπό ή σε ανιθαγενή τη διαμονή του στην ελληνική επικράτεια.

Ανάκληση του καθεστώτος του πρόσφυγα είναι η απόφαση της αρμόδιας αρχής να ανακαλέσει ή να αρνηθεί να ανανεώσει το καθεστώς πρόσφυγα σε ένα πρόσωπο.

Ανάκληση του καθεστώτος επικουρικής προστασίας είναι η απόφαση της αρμόδιας αρχής να ανακαλέσει ή να αρνηθεί να ανανεώσει το καθεστώς επικουρικής προστασίας σε ένα πρόσωπο.

Παραμονή στη Χώρα είναι η παραμονή στο έδαφος της ελληνικής επικράτειας, περιλαμβανομένων των συνόρων και των ζωνών διέλευσης.

Οι παραπάνω ορισμοί αποτελούν τροφή για σκέψη και συζήτηση. Υπάρχουν πάρα πολλές απόψεις για το ορθό ή εσφαλμένο, για την επάρκεια ή ανεπάρκεια των λύσεων που ακολουθούνται αλλά και αυτών που προτείνονται. Και σίγουρα το ζήτημα απαιτεί πολιτική λύση. Αλλά την πολιτική, τη χαράσσουν άνθρωποι. Άνθρωποι που εκλέγονται, στηρίζονται και λογοδοτούν στους λαούς που τους ψηφίζουν. Πολιτική είναι ο τρόπος που ενημερωνόμαστε, ο τρόπος που μιλάμε, το πόσα θέλουμε αλήθεια να γνωρίζουμε. Είναι αυτά που μοιραζόμαστε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι άνθρωποι που ακολουθούμε, το πόσες φορές θα επιλέξουμε να αντιδράσουμε και ο τρόπος που θα αντιδράσουμε. Δεν είναι απλά, μια ευθύνη ενός ανθρώπου ή μιας ομάδας ανθρώπων που δεν είναι προσεγγίσιμοι εύκολα από εμάς. Είναι, λοιπόν, κομβικό σημείο, να διαθέτουμε τη γνώση ή να ξέρουμε που θα την ψάξουμε. Όπως και το να διαθέτουμε την ψυχραιμία να διαβάσουμε πίσω από τα γεγονότα.

Γιατί, η αλήθεια δεν είναι αντικειμενική ή απόλυτη. Ούτε μοναδική. Και κανείς δε μπορεί να προσφέρει μια μαγική λύση. Χρειάζεται συνολική προσπάθεια, υπομονή και βαθιά, ουσιαστική κατανόηση.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s